Aan de overkant

Ontmoetingen in dienst van de VOC en WIC (1600-1800)

Redactie: Lodewijk Wagenaar | 2015

Aan de overkant

Ontmoetingen in dienst van de VOC en WIC (1600-1800)

Redactie: Lodewijk Wagenaar | 2015

ISBN: 9789088903168

Imprint: Sidestone Press | Format: 182x257mm | 342 pp. | Language: Dutch | 29 illus. (bw) | 37 illus. (fc) | Category: history VOC, WIC, travels, colonial history | download cover

In de zeventiende en achttiende eeuw hebben meer dan een miljoen mannen en een paar duizend vrouwen de verre reis gemaakt naar de koloniale vestigingen van de VOC en WIC. Hoe leefden ze daar en wat weten we eigenlijk van hun opvattingen over de exotische streken waar ze vertoefden? Hoe keken zij naar de mensen die zij ‘aan de overkant’ ontmoetten? Waren deze reizigers en emigranten geïnteresseerd in andere culturen? Begrepen zij iets van de andere religies, gewoonten en samenlevingen waarin zij terechtkwamen? Of ging het hen alleen maar om het najagen van het eigenbelang voor hun bazen of voor zichzelf.

De Nederlanders die we in de bronnen tegenkomen brachten hun eigen opvattingen, ja, begrijpelijkerwijs, hun cultuur- en groepsgebonden oordelen mee. Die klinken vaak door in denigrerende of jaloerse opmerkingen. Maar gelukkig zijn er ook voorbeelden van waardering en samenwerking: plaatselijke informanten speelden bijvoorbeeld een belangrijke rol in de overdracht van kennis van andere culturen.

Deze bundel levert een kostelijke verzameling verhalen op over de vraag hoe Nederlanders en ‘zij die aan de overkant leefden’ over en weer naar elkaar keken en elkaar de maat namen.

Van tussenpersonen, tolken en trotse heersers: inheemse stemmen uit het verre verleden van het eiland Formosa
Leonard Blussé

Zingen voor de shogun. VOC-dienaren aan het Japanse hof
Cynthia Viallé

Hoogspanning op het achterdek. De observaties van opperchirurgijn Louis Relian (1725-1778)
Roelof van Gelder

‘Ick vertrouwe dat de werelt hem naer dien op twee polen keert’. De VOC, de rijksbestuurder van Makassar en een uitzonderlijk grote globe
Tristan Mostert

Maria van Aelst (ca. 1607-1674)
Menno Witteveen

‘Vreemde ogen dwingen niet’. Abraham Samlant op rondreis in de Ceylonese dessavonie van Matara, 1757
Lodewijk Wagenaar

‘Op de dijk gezet’: schuld, onrust en bestuurlijke onzekerheid in Jaffna in de achttiende eeuw
Alicia Schrikker

Uitwisseling van staatsieportretten op Ceylon in 1602
Pauline Lunsingh Scheurleer

Kijken en bekeken worden: een Nederlandse gezant in Delhi, 1677-1678
Guido van Meersbergen

Onbekend en onbemind. Over de ‘anonimiteit’ van lokale medewerkers in zeventiende-eeuws India
Carolien Stolte

Het schip dat van niemand was. De privéhandel van Jacob Mossel, directeur-generaal van de VOC te Batavia
Arend de Roever

‘In alle de weerelt en vindt men de zijtwoormen niet zo vele’ – de VOC in Perzië
Martine Gosselink

‘Omdat ik een Uijtlander ben’. WIC-dienaar Willem Huydecopers clash met zijn confraters
Natalie Everts

Van kakkebaretje en letterhoutstomp. Nederlanders in de zeventiende eeuw kijken naar en praten met Indianen in de Guianas
Lodewijk Hulsman

Oog in oog met pijl en boog: David Pietersz de Vries en de Indianen van de Zuidrivier
Jaap Jacobs

‘Provenance’: een verdwijnend fenomeen?
Gert Jan Bestebreurtje

Dr. Lodewijk Wagenaar

Lodewijk Wagenaar received his PhD in Leiden (1994) on a study of the Dutch Period history of Sri Lanka. As curator of the Amsterdam Museum he was involved in the exhibition of the 18th-century history of Amsterdam, in which he included the history of Surinam and slavery. He was also involved in the 2005 exhibition on Sugar in the 17th and 18th century with special attention to the consumption of sugar in the Netherlands and its production in the West and East Dutch Indies.

read more

Abstract:

In de zeventiende en achttiende eeuw hebben meer dan een miljoen mannen en een paar duizend vrouwen de verre reis gemaakt naar de koloniale vestigingen van de VOC en WIC. Hoe leefden ze daar en wat weten we eigenlijk van hun opvattingen over de exotische streken waar ze vertoefden? Hoe keken zij naar de mensen die zij ‘aan de overkant’ ontmoetten? Waren deze reizigers en emigranten geïnteresseerd in andere culturen? Begrepen zij iets van de andere religies, gewoonten en samenlevingen waarin zij terechtkwamen? Of ging het hen alleen maar om het najagen van het eigenbelang voor hun bazen of voor zichzelf.

De Nederlanders die we in de bronnen tegenkomen brachten hun eigen opvattingen, ja, begrijpelijkerwijs, hun cultuur- en groepsgebonden oordelen mee. Die klinken vaak door in denigrerende of jaloerse opmerkingen. Maar gelukkig zijn er ook voorbeelden van waardering en samenwerking: plaatselijke informanten speelden bijvoorbeeld een belangrijke rol in de overdracht van kennis van andere culturen.

Deze bundel levert een kostelijke verzameling verhalen op over de vraag hoe Nederlanders en ‘zij die aan de overkant leefden’ over en weer naar elkaar keken en elkaar de maat namen.

Contents

Van tussenpersonen, tolken en trotse heersers: inheemse stemmen uit het verre verleden van het eiland Formosa
Leonard Blussé

Zingen voor de shogun. VOC-dienaren aan het Japanse hof
Cynthia Viallé

Hoogspanning op het achterdek. De observaties van opperchirurgijn Louis Relian (1725-1778)
Roelof van Gelder

‘Ick vertrouwe dat de werelt hem naer dien op twee polen keert’. De VOC, de rijksbestuurder van Makassar en een uitzonderlijk grote globe
Tristan Mostert

Maria van Aelst (ca. 1607-1674)
Menno Witteveen

‘Vreemde ogen dwingen niet’. Abraham Samlant op rondreis in de Ceylonese dessavonie van Matara, 1757
Lodewijk Wagenaar

‘Op de dijk gezet’: schuld, onrust en bestuurlijke onzekerheid in Jaffna in de achttiende eeuw
Alicia Schrikker

Uitwisseling van staatsieportretten op Ceylon in 1602
Pauline Lunsingh Scheurleer

Kijken en bekeken worden: een Nederlandse gezant in Delhi, 1677-1678
Guido van Meersbergen

Onbekend en onbemind. Over de ‘anonimiteit’ van lokale medewerkers in zeventiende-eeuws India
Carolien Stolte

Het schip dat van niemand was. De privéhandel van Jacob Mossel, directeur-generaal van de VOC te Batavia
Arend de Roever

‘In alle de weerelt en vindt men de zijtwoormen niet zo vele’ – de VOC in Perzië
Martine Gosselink

‘Omdat ik een Uijtlander ben’. WIC-dienaar Willem Huydecopers clash met zijn confraters
Natalie Everts

Van kakkebaretje en letterhoutstomp. Nederlanders in de zeventiende eeuw kijken naar en praten met Indianen in de Guianas
Lodewijk Hulsman

Oog in oog met pijl en boog: David Pietersz de Vries en de Indianen van de Zuidrivier
Jaap Jacobs

‘Provenance’: een verdwijnend fenomeen?
Gert Jan Bestebreurtje

Dr. Lodewijk Wagenaar

Lodewijk Wagenaar received his PhD in Leiden (1994) on a study of the Dutch Period history of Sri Lanka. As curator of the Amsterdam Museum he was involved in the exhibition of the 18th-century history of Amsterdam, in which he included the history of Surinam and slavery. He was also involved in the 2005 exhibition on Sugar in the 17th and 18th century with special attention to the consumption of sugar in the Netherlands and its production in the West and East Dutch Indies.

read more









© 2016 Sidestone Press      KvK nr. 28114891